Hot keys

Excel yorliqlari (Hot keys): 120+ eng kerakli tugmalar kombinatsiyasi

Excel’dagi eng ko‘p ishlatiladigan yorliqlar (hot keys) bir joyda: nusxalash, formatlash, belgilash, formulalar, filtr va varaqlar bilan ishlash. Har bir tugma nima qilishi oddiy tilda tushuntirilgan.

Yorliqlar (hot keys) nima va nega kerak?

Yorliq — bir nechta tugmani birga bosib, sichqonchasiz buyruq bajarish. Masalan, Ctrl+C — nusxa olish. Yorliqlarni bilgan odam Excel’da 2–3 barobar tez ishlaydi: menyu qidirib o‘tirmaydi, qo‘l klaviaturadan uzilmaydi.

Jadvalni qanday o‘qish kerak?

«Ctrl + C» — Ctrl tugmasini bosib turgan holda C ni bosing. «Alt → H → H» — tugmalarni birin-ketin bosing: avval Alt ni bosib qo‘yib yuboring, keyin H, keyin yana H. Bu lenta (Ribbon) buyruqlari uchun ishlatiladi. Quyidagi qidiruv maydoniga tugma yoki amal nomini yozib, kerakli yorliqni tez topishingiz mumkin.

Eng kerakli 15 ta yorliq (Hot keys)

Tugmalar	Nima qiladi
`Ctrl` + `C`	Nusxa olish (kopirovat)
`Ctrl` + `V`	Joylash (vstavit)
`Ctrl` + `X`	Kesib olish
`Ctrl` + `Z`	Oxirgi amalni bekor qilish
`Ctrl` + `Y`	Bekor qilingan amalni qaytarish
`Ctrl` + `S`	Faylni saqlash
`Ctrl` + `F`	Qidirish
`Ctrl` + `H`	Topish va almashtirish
`Ctrl` + `A`	Hammasini belgilash
`Alt` + `=`	AutoSum — ustun yig‘indisini avtomatik hisoblash
`F2`	Katakni tahrirlash
`F4`	Havolani mutlaq qilish ($A$1) yoki oxirgi amalni takrorlash
`Ctrl` + `Shift` + `L`	Filtrni yoqish/o‘chirish
`Ctrl` + `T`	Jadval (Table) yaratish
`Ctrl` + `1`	Format Cells (katak formati) oynasi

Fayl, oyna va lenta

Tugmalar	Nima qiladi
`Ctrl` + `N`	Yangi kitob (fayl) yaratish
`Ctrl` + `O`	Faylni ochish
`F12`	Boshqa nom bilan saqlash (Save As)
`Ctrl` + `P`	Chop etish (print)
`Ctrl` + `W`	Joriy kitobni yopish
`Alt` + `F4`	Excel’ni yopish
`Ctrl` + `F1`	Lentani (Ribbon) yashirish/ko‘rsatish
`Alt`	Lenta tugmalariga harf ko‘rsatkichlarini chiqarish
`Ctrl` + `Tab`	Ochiq kitoblar orasida almashish
`F1`	Yordam (Help)

Formatlash

Tugmalar	Nima qiladi
`Ctrl` + `B`	Qalin (Bold)
`Ctrl` + `I`	Kursiv (Italic)
`Ctrl` + `U`	Tagiga chizish (Underline)
`Ctrl` + `5`	Ustidan chizish (Strikethrough)
`Ctrl` + `Shift` + `F`	Shrift sozlamalari
`Ctrl` + `Shift` + `~`	Umumiy (General) format
`Ctrl` + `Shift` + `!`	Son formati (minglik ajratgich, 2 xona)
`Ctrl` + `Shift` + `$`	Pul (valyuta) formati
`Ctrl` + `Shift` + `%`	Foiz formati
`Ctrl` + `Shift` + `#`	Sana formati
`Ctrl` + `Shift` + `@`	Vaqt formati
`Ctrl` + `Shift` + `&`	Atrofiga chegara (ramka) chizish
`Ctrl` + `Shift` + `_`	Chegaralarni olib tashlash
`Alt` → `H` → `H`	Katak fon rangi
`Alt` → `H` → `W`	Matnni katak ichida o‘rash (Wrap Text)
`Alt` → `H` → `A` → `C`	Markazga tekislash
`Alt` → `H` → `M` → `C`	Kataklarni birlashtirib markazlash (Merge & Center)
`Alt` → `H` → `F` → `P`	Format Painter (formatni nusxalash)

Navigatsiya (harakatlanish)

Tugmalar	Nima qiladi
`Ctrl` + `↓`	Ma’lumotlar oxiriga pastga sakrash (↑ ← → ham ishlaydi)
`Ctrl` + `Home`	A1 katakka qaytish
`Ctrl` + `End`	Ma’lumotli oxirgi katakka o‘tish
`Home`	Qator boshiga o‘tish
`PageDown`	Bir ekran pastga
`PageUp`	Bir ekran yuqoriga
`Alt` + `PageDown`	Bir ekran o‘ngga
`Alt` + `PageUp`	Bir ekran chapga
`Ctrl` + `G`	Kerakli katakka o‘tish (Go To), F5 bilan bir xil
`Ctrl` + `Backspace`	Faol katakni ekranga qaytarish
`Tab`	O‘ngdagi katakka o‘tish
`Shift` + `Tab`	Chapdagi katakka o‘tish
`Shift` + `Enter`	Yuqoridagi katakka o‘tish

Belgilash (vydelenie)

Tugmalar	Nima qiladi
`Shift` + `↓`	Belgilashni bir katakka kengaytirish
`Ctrl` + `Shift` + `↓`	Ma’lumotlar oxirigacha belgilash
`Ctrl` + `Shift` + `End`	Oxirgi ma’lumotli katakkacha belgilash
`Ctrl` + `Shift` + `Home`	A1 gacha belgilash
`Ctrl` + `Space`	Butun ustunni belgilash
`Shift` + `Space`	Butun qatorni belgilash
`Ctrl` + `Shift` + `*`	Joriy jadval (blok) ni belgilash
`Alt` + `;`	Faqat ko‘rinib turgan kataklarni belgilash
`Shift` + `F8`	Belgilashga yangi diapazon qo‘shish
`F8`	Belgilash rejimini yoqish (strelkalar bilan kengaytirish)

Tahrirlash va kiritish

Tugmalar	Nima qiladi
`Alt` + `Enter`	Katak ichida yangi qatorga o‘tish
`Ctrl` + `Enter`	Belgilangan barcha kataklarga bir xil qiymat yozish
`Ctrl` + `D`	Yuqoridagi katakni pastga nusxalash
`Ctrl` + `R`	Chapdagi katakni o‘ngga nusxalash
`Ctrl` + `;`	Bugungi sanani qo‘yish
`Ctrl` + `Shift` + `;`	Joriy vaqtni qo‘yish
`Ctrl` + `'`	Yuqoridagi katak formulasini nusxalash
`Ctrl` + `Alt` + `V`	Maxsus joylash (Paste Special)
`Ctrl` + `Alt` + `V` → `V`	Faqat qiymatlarni joylash (formulasiz)
`Ctrl` + `E`	Flash Fill — namunaga qarab avtomatik to‘ldirish
`Ctrl` + `K`	Giperhavola qo‘shish
`Shift` + `F2`	Izoh (Note) qo‘shish
`Delete`	Katak qiymatini o‘chirish
`Esc`	Kiritishni bekor qilish
`F7`	Imloni tekshirish

Formulalar

Tugmalar	Nima qiladi
`Ctrl` + `	Formulalarni ko‘rsatish/yashirish
`Shift` + `F3`	Funksiya qo‘shish oynasi
`Tab`	Taklif qilingan funksiya nomini tanlash
`Ctrl` + `A`	Funksiya nomidan keyin — argumentlar oynasini ochish
`Ctrl` + `Shift` + `Enter`	Massiv formulasi (eski Excel versiyalarida)
`F9`	Barcha formulalarni qayta hisoblash
`Shift` + `F9`	Faqat joriy varaqni qayta hisoblash
`Ctrl` + `Shift` + `U`	Formula qatorini kengaytirish
`Ctrl` + `[`	Formula tayangan kataklarga o‘tish
`Ctrl` + `F3`	Nomlar boshqaruvchisi (Name Manager)
`F3`	Nomlangan diapazonni formulaga qo‘yish

Ma’lumotlar, saralash va diagrammalar

Tugmalar	Nima qiladi
`Alt` + `↓`	Filtr ro‘yxatini ochish
`Alt` → `A` → `S` → `S`	Saralash (Sort) oynasi
`Alt` → `A` → `M`	Dublikatlarni o‘chirish
`Alt` → `N` → `V`	Pivot jadval (svodnaya) yaratish
`Alt` + `F1`	Shu varaqda diagramma yaratish
`F11`	Alohida varaqda diagramma yaratish
`Alt` + `Shift` + `→`	Qator/ustunlarni guruhlash
`Alt` + `Shift` + `←`	Guruhni bekor qilish
`Alt` → `A` → `V` → `V`	Ma’lumotlarni tekshirish (Data Validation, ochiladigan ro‘yxat)
`Alt` → `H` → `L`	Shartli formatlash (Conditional Formatting)

Qator va ustunlar

Tugmalar	Nima qiladi
`Ctrl` + `-`	Qator/ustun yoki kataklarni o‘chirish
`Ctrl` + `Shift` + `+`	Qator/ustun yoki katak qo‘shish
`Ctrl` + `9`	Qatorlarni yashirish
`Ctrl` + `Shift` + `9`	Yashirilgan qatorlarni ko‘rsatish
`Ctrl` + `0`	Ustunlarni yashirish
`Alt` → `H` → `O` → `I`	Ustun kengligini matnga moslash (AutoFit)
`Alt` → `H` → `O` → `A`	Qator balandligini moslash
`Alt` → `W` → `F` → `F`	Sarlavhani qotirish (Freeze Panes)

Varaqlar (listlar)

Tugmalar	Nima qiladi
`Ctrl` + `PageDown`	Keyingi varaqqa o‘tish
`Ctrl` + `PageUp`	Oldingi varaqqa o‘tish
`Shift` + `F11`	Yangi varaq qo‘shish
`Alt` → `H` → `O` → `R`	Varaq nomini o‘zgartirish
`Alt` → `H` → `D` → `S`	Varaqni o‘chirish
`Ctrl` + `Shift` + `PageDown`	Bir nechta varaqni birga belgilash

F1–F12 funksional tugmalar

Tugmalar	Nima qiladi
`F1`	Yordam
`F2`	Katakni tahrirlash
`F3`	Nomni formulaga qo‘yish
`F4`	Mutlaq havola / oxirgi amalni takrorlash
`F5`	Go To — katakka o‘tish
`F6`	Oyna qismlari orasida o‘tish
`F7`	Imloni tekshirish
`F8`	Belgilash rejimi
`F9`	Qayta hisoblash
`F10`	Lenta harf ko‘rsatkichlari (Alt bilan bir xil)
`F11`	Diagramma yaratish
`F12`	Boshqa nom bilan saqlash

Bilimni amalda mustahkamlang

Bu mavzu bo‘yicha Excel simulyatorida interaktiv mashqlarni bajaring.

Mashqni boshlash

Ko‘p beriladigan savollar

Excelda hot keys (yorliqlar) nima?

Hot keys — Excel buyruqlarini sichqonchasiz, klaviatura tugmalari kombinatsiyasi orqali bajarish. Masalan, Ctrl+S — saqlash, Ctrl+Z — bekor qilish, Alt+= — avtomatik yig‘indi.

Eng avval qaysi yorliqlarni o‘rganish kerak?

Yuqoridagi «Eng kerakli 15 ta» ro‘yxatidan boshlang: Ctrl+C, Ctrl+V, Ctrl+Z, Ctrl+S, Ctrl+F, Alt+=, F2, F4 va Ctrl+Shift+L. Ular kundalik ishning katta qismini qoplaydi.

Mac’da qaysi tugmalar ishlatiladi?

Ko‘p hollarda Ctrl o‘rniga Cmd (⌘), Alt o‘rniga Option (⌥) ishlatiladi. Masalan, Cmd+B — qalin, Cmd+Shift+L — filtr.

Alt → H → H kabi ketma-ket yorliqlar qanday ishlaydi?

Alt ni bosib qo‘yib yuborsangiz, lentada har bir tugma ustida harf paydo bo‘ladi. Shu harflarni birin-ketin bossangiz, kerakli buyruq ochiladi. Tugmalarni birga ushlab turish shart emas.

Ctrl+Shift+0 (ustunni ko‘rsatish) nega ishlamayapti?

Windows’ning ba’zi sozlamalarida bu kombinatsiya tilni almashtirishga band bo‘ladi. Ustunlarni belgilab, sichqonchaning o‘ng tugmasi → Unhide (Показать) orqali ochish mumkin.

Yorliq ishlamasa nima qilish kerak?

Klaviatura tili ingliz tilida ekanini tekshiring, noutbukda F tugmalari uchun Fn ni bosib ko‘ring va katak tahrirlash rejimida emasligiga ishonch hosil qiling (Esc bosing).

Yorliqlarni qanday tez yodlash mumkin?

Har kuni 2–3 ta yorliqni ataylab ishlating. ExcelLab’dagi yorliq mashqlarida ularni brauzerdagi Excel simulyatorida o‘z klaviaturangizda mashq qilasiz.